Festival Kanal 2010 (labo-editie)

programmabrochure

Op 17, 18 en 19 september 2010 ging de eerste (of eigenlijk nulste) editie door van dit nieuw stedelijk festival.

• De doelstellingen werden als volgt omschreven : Festival Kanal wil een momentum creëren om de uitdagingen, mogelijkheden en problemen van de Brusselse kanaalzone via kunst- en cultuurprojecten te onderzoeken en om, waar mogelijk, ook daadwerkelijk ontwikkelingsvoorstellen te formuleren.

• Festival Kanal is een onderdeel binnen een breder geheel van onderzoek, acties en visie-ontwikkeling in een breed netwerk en wil een hefboom zijn om ook diverse sociale, economische, en stedenbouwkundige processen in een bepaalde richting te stuwen.

• Festival Kanal is een middel om lokale bewoners / actoren en bezoekers van gelijk waar op een creatieve en actieve manier te mobiliseren, te betrekken, te bevragen, te confronteren, .....

• Festival Kanal wil een feest zijn, een positief signaal, een bijdrage tot een betere beeldvorming op diverse niveau's (lokaal > nationaal > internationaal).

• Festival Kanal wil tegen 2016 een 6-tal duurzame artistieke ingrepen in de openbare ruimte realiseren die een gevolg zijn van een breed participatief en emancipatorisch proces in de omliggende volkse wijken. Getuigenissen van een stad in beweging.

• Festival Kanal wil in een opbouwscenario tegen 2016, samen met o.a. prominente culturele actoren uit Antwerpen en Charleroi (ABC-as) een paralel cultureel feest ontwikkelen in deze 3 belangrijke Belgische steden. Hierbij worden ook buitenlandse uitwisselingen vooropgesteld.

Festival Kanal editie 2010 moet bekeken worden als een laboratorium ter voorbereiding van drie grotere edities in 2012, 2014 en 2016 met grotere ambities en een groter netwerk van partners.

• Festival Kanal vertrekt vanuit de brede oriëntatie van het Platform Kanal. Dat betekent dat de samenwerkingsstructuur zich zeer breed oriënteert : multidisciplinair, intersectorieel en intercultureel.

Exploring Common Space

Als start van dit festival ging er op 17 september een internationaal colloquium, Exploring Common Space, door op de boot Biouel gelegen in het Bécodok, dit in nauwe en goede samenwerking met Architecture Workroom Brussels (AWB) en Demos. Het betrof een studiedag over de mogelijke bijdrage van een artistiek festival aan een positieve stedelijke dynamiek in de kanaalzone. De centrale vraag van dit colloquium is welke bijdrage culturele en artistieke acties in de publieke ruimte kunnen leveren aan de toekomst van de kanaalzone. Verschillende relevante buitenlandse cases werden voorgesteld. Ondermeer Ville++ in Parijs, Estuaires in Nantes / Saint-Nazaire, Your City uit Rotterdam vertelden hun verhaal. Experten, lokale betrokkenen en politici reageerden en bevraagden de getuigenissen.
De 100 voorziene stoelen zaten vol, het niveau van de interventies en het debat was van goede kwaliteit, het publiek reageerde overwegend zeer positief en was tevreden over de dag, het evenement had een goede uitstraling en betekende een sterke inhoudelijke start van het Festival. Het gaf voldoende positieve elementen en sterkte de overtuiging om verder te gaan met de ontwikkeling van het Festival.

Must Go Zone

Het festival nodigde het publiek uit om te komen wandelen (of fietsen, varen, ...) in de kanaalzone. Een ‘Must Go Zone’ vol artistieke interventies die het publiek ‘mee namen’. Wandelen als artistieke praktijk om te ontdekken, te leren, in kaart brengen en te interveniëren in een stedelijke context. De kanaalzone als ‘actieve ruimte’ waarin het publiek zich moest verplaatsen. De projecten waren artistiek divers (multidisciplinair) en onderzoeken zowel culturele, sociale, politieke als historische kwesties, maar ze hebben één ding gemeen: ze zetten het publiek letterlijk in beweging.

Urban installations & Performances

• De Checkpoint Charlie van Emilio Lopez Menchero was waarschijnlijk het meest polemische project en bleek hét echte festivalcentrum te zijn. Deze identieke kopie van de Berlijnse checkpoint met gepaste animatie stelde de juiste vragen (met een knipoog). Is dit kanaal onze Brusselse Muur of is het eerder een verbindingsruimte tussen mensen en buurten, een ontmoetingsplek? De technische realisatie gebeurde door de ploegen van ART2WORK, waarin o.a. buurtjongeren een werkervaringstraject doorlopen. Het publiek reageerde enthoesiast. Het werk werd zeer pertinent door de vele verschillende reacties dat het uitlokte: bepaalde lokale politici wilden het niet en vonden het stigmatiserend, enkele jongeren probeerden het s'nacht in brand te steken, de vlaggen van de oude machthebbers (USA & USSR) werden gestolen en verdwenen o.a. in het kanaal. Het debat werd op gang getrokken. De vragen werden duidelijk gesteld.

• Het project Foto Kanal : Je suis le plus beau du quartier was de meest monumentale installatie die ook langer bleef dan enkel de 3 feestdagen. Fotograaf Kurt Deruyter trok meer dan 100 foto's van jonge en fiere kanaaljongeren (zowel bewoners als gebruikers). Een 30-tal monumentale portretten kwamen op gebouwen en pleinen. Een boeiend stedelijk parcours van het Redersplein aan Tour & Taxis tot aan het Slachthuis van Anderlecht. Het project werd zeer positief onthaald. Het was de eerste keer dat op zo'n schaal en met zo'n eenvoud een zo duidelijke boodschap werd gegeven. Het was ook een boeiend experiment in publiek-private samenwerking. Festival en Platform Kanal verzekerden de inhoudelijke en artistieke visie, het Agentschap voor Territoriale Ontwikkeling van het Brussels Gewest verzekerde de productie (en meer) vanuit hun opdracht voor stedelijke marketing van de Prioritaire Interventie Zone, vele privé-bedrijven financierden mee of realiseerden zelf een deel van het parcours. Het was een zeer geslaagde aanzet tot meer.

• De grappige maar zeer politieke verkeersborden Bifröst van Jérôme Considérant vielen iets minder op, ondanks hun waarde. De vlaggen op de gevel van BelleVue blijven nog tot in de loop van 2011 hangen en zijn sterke beelden.

• De performance Turbulences n° 6899 van Gwendoline Robin markeerde op een zeer korte maar zeer juiste manier de opening van het festival. 10 krachtige explosies op het water langs beide kanten van de brug Vlaamse Poort lieten het kanaal letterlijk ontploffen.

• Met de multimediale installatie Bolscan van CREW/Eric Joris keek je rond in het gefilmde beeld, je bepaalde zelf welk beeld van de 360° sequensen je bekeek. Het publiek ontdekte (een stukje van) de Brusselse kanaalzone door er midden in te staan, terwijl ze zich toch in het Kaaitheater bevonden.

• De Kanaalkoorddansers van de Ecole de Cirque de Bruxelles was op zondagnamiddag een publieksvoltreffer. Vele mensen wilden getuigen zijn van het wel of niet succesvol oversteken van het kanaal over een stalen kabel.

• Andere installaties : Ondes Inaudibles (Wendy Van Wijnsberghe), Postcards from the Future (C&H), Vers Brussel : Molenbeek Palimpsest, ...

Walks

Verschillende Artists Walks deden het publiek de stad door een artistieke bril bekijken en gaven confrontaties met een andere realiteit : How to survive in a city + Walkaway van Irma Firma, Promenades Blanches van Matthias Poisson, City Gardens met o.a. David Helbich, ... De Bodies in Urban Space van cie. Willi Dorner was het absolute succesnummer en het meest zichtbare. Een frisse wervelwind van 20 gekleurde dansers door de straten van oud Molenbeek en de buurt van de kaaien. Een parcours van leuke, mooie, verrassende, acrobatische, ... menselijke sculpturen dat zowel bij de 500 à 600 “officiele” bezoekers als de toevallige aanwezigen inkervingen naliet op de mentale stadskaart. Vele mensen door de straten, een wervelwind, nooit eerder gezien, ... en zelfs ook een belangrijke sociale impact.
De Ket Walks liet het woord aan diverse jonge wijkbewoners om zelf hun eigen frisse kijk op de eigen realiteit van de wijken te geven. 'BINT', Boxen met Mohamed Idrissi, Kunst in de Foyer, Kunstenaars op de vlucht, Cultureel Samenleven in Molenbeek, Van imam tot straatanimator, Het leven zoals het is : Younes, een ongezouten muzikale marinade, .... was zowel voor de meeste “gidsen” als voor het publiek een geslaagde eerste keer.
De volgende getuigenis zegt genoeg : “Hij was op voorhand bloednerveus maar ik kreeg net een razend enthousiaste Mohamed Idrissi aan de lijn die net vijftien mensen bij hem thuis een muntthee had geserveerd. Hij vond het een unieke en fantastische ervaring. Hopelijk denken die mensen daar ook zo over maar hij heeft ze, hoe voorspelbaar, bijna drie uur gegijzeld! Felicitaties met een fantastisch festival! Goed dat je ons een beetje gepusht hebt om mee te doen. Soms hebben we een duwtje nodig!” (Bie, coordinatrice JH Chicago)
Ook de “wandelingen” & Keep on moving kenden een voldoende groot succes. Achter de schermen / Allez les filles, op de fiets! / Op weg met nieuwkomers / Creativity & Economy / Naar Vilvoorde over het water gaven zeer uiteenlopende indrukken en opinies over de “kanaalzone”.

Muzikaal parcours

Op de autoloze zondag was het de beurt aan de muziek. Kanal Zang presenteerde 20 koren op 10 verschillende plekken. Een complexe logistieke opdracht. Afia, Hei Pasoep, Les Splachs, Annakrouze, Brecht Eisler Koor, African Joys Choir, Brussels Bach koor, Lore Binon, Voix de Garennes, Marollen Opera Walter Hus, Mélimélo, Ottavina, Andantino, Vocamorphose, Oyme, Awsa, Tram 55, Petassa Capriciosa ... Een dag zonder autolawaai, een stad met een muzikale stem, geluiden van over de hele wereld, vanop diverse pleintjes en soms onverwachte hoeken. Het aanvangsuur was iets te vroeg, het weer in het begin nog iets te fris en te grijs maar het trok open en de mensen kwamen buiten, kwamen genieten. De reacties waren overwegend positief. Veel beweging rondom het kanaal. Bepaalde plekken werkten beter dan anderen. Een goede eerste première. Een basis om op verder te bouwen.
Op de boot La Gueuse verzorgde MET-X ook de première van haar muzikaal drijvend en uniek stemmenproject VoiXlà. Onder artistieke leiding van Olivier Thomas werden eigenzinnige composities voorgesteld tijdens verschillende boottochten.

De algemene evaluatie van deze 0-editie was positief. Zowel het Festival, het Platform Kanal en vooral de wijken waarover het te doen is werden op de kaart gezet. De mensen volgden, bewogen door de straten, staken het kanaal over, kwamen in beweging, ontdekten onbekende dingen, kregen nieuwe indrukken, ... Er ontstond een bepaalde “déclic” bij publiek en lokale mensen. Vele spontane en positieve reacties werden opgetekend. Een positieve provocatie voor verdere samenwerkingsverbanden, nieuwe projecten, nieuwe inzichten, .... Het gaf goesting om verder te doen. Beter en meer.